Izba Tradycji Ludowych Podlasia mieści się w starej, przedwojennej części budynku Gimnazjum w Mordach. Początki Izby sięgają 1994 r. Jej założycielem była wówczas Pani Irena Ostaszyk, jak sama o sobie mówi, „wierna córa Podlasia”. Pani Irena to osoba bardzo zasłużona dla naszego regionu. Jest kierownikiem Zespołu Ludowego „Podlasianki” w Mordach, znaną poetką ludową o bogatym dorobku artystycznym, laureatką prestiżowej nagrody im. Ludomira Benedyktowicza oraz innych nagród i odznaczeń. Pani Ostaszyk przez wiele lat mozolnie gromadziła cenne, i co ważne, autentyczne przedmioty codziennego użytku oraz wytwory sztuki ludowej wykonane przez dawnych mieszkańców Mordów i okolicznych wsi. Wszystkie eksponaty są świadectwem zdolności, pomysłowości i pracowitości naszych przodków, a w Izbie czuje się prawdziwą atmosferę starej, podlaskiej chaty. Nie ma odrobiny przesady w stwierdzeniu, że można tutaj cofnąć się do czasów naszych pradziadów i pooddychać powietrzem sprzed wieków, ponieważ w Izbie przetrwało to, co dziś najcenniejsze – skrawek polskiej historii i kultury, cząstka polskiej wsi, z której przecież wyrośliśmy. Przebywając w tym miejscu nabieramy tak bardzo potrzebnego nam wszystkim, a przede wszystkim młodzieży, szacunku dla własnej przeszłości, dla korzeni. To jest szczególnie cenne z uwagi na zbliżający się kolejny rozdział naszej historii, związany z tworzeniem nowej wspólnoty europejskiej. O atmosferze panującej w Izbie i jej uroku świadczą liczne wpisy w „Kronice”. Jeden z nich jest wyjątkowy: „Łatwiej w tej atmosferze wejść głębiej w siebie, szukać korzeni, wyzwalać w sobie poczucie wartości dla minionego. Łatwiej tu odczuć prostotę przemijania, uświadomić sobie do Kogo naprawdę należymy. Wdzięczni jesteśmy Pani Irenie Ostaszyk za trud, który procentuje w naszych wnętrzach”. To tylko słowa, ale jakże trafnie oddają magiczną moc tego miejsca. Wracając do historii Izby Tradycji Ludowych Podlasia warto wspomnieć, że jej uroczyste otwarcie odbyło się 8 grudnia 1994 r. Od tego dnia mieściła się w budynku Miejsko – Gminnego Ośrodka Kultury w Mordach pod nazwą Izba Tradycji Ludowych w Mordach. Przez kilka lat służyła mieszkańcom, będąc miejscem spotkań środowiskowych, lekcji dla młodzieży, siedzibą Zespołu Ludowego „Podlasianki”, a także celem wielu wycieczek. Pani Ostaszyk, ze swoją oryginalną osobowością i ogromną wiedzą o tradycjach ludowych Podlasia, była duszą tego miejsca. Jej opowieści zawsze wzbudzały zaciekawienie zwiedzających, sprawiały, że każdy, kto odwiedził Izbę, przeżył coś niepowtarzalnego. Dla jednych było to spotkanie z nieznanym im światem, dziwnym i archaicznym, innym zwiedzającym przemknęły w pamięci obrazy z dzieciństwa, zapomniane, tkwiące gdzieś głęboko strzępy wspomnień, wywołujące smutną zadumę nad życiem, ale jednocześnie dające pewność i siłę, odpowiadające na fundamentalne pytanie: Kim jestem ? Niestety, 21 listopada 1996 r., decyzją ówczesnego Burmistrza Miasta i Gminy Mordy Izba przestała istnieć z powodu braku lokalu, co dziś, nie wnikając w kulisy tamtych zdarzeń, należy uznać za wielką stratę i ogromny błąd. Minęło kilka lat, w czasie których Pani Irena Ostaszyk przechowywała eksponaty w swoim domu wierząc, że będą jeszcze potrzebne, że uda się wznowić przerwaną działalność. Swoją pasją i nadzieją zaraziła nauczyciela historii miejscowego Gimnazjum Krzysztofa Daniluka, od dawna interesującego się historią Mordów i okolicy. Zrodził się, nieśmiały na początku, jednak z biegiem czasu coraz bardziej realny pomysł utworzenia na nowo Izby Tradycji w budynku Gimnazjum w Mordach. Pomysł spotkał się z  życzliwością Burmistrza Miasta i Gminy Mordy Pana Andrzeja Piotrowskiego i Dyrektora Gimnazjum Pani Agaty Chomiuk, którzy rozumiejąc potrzebę istnienia tego typu placówki w naszym mieście, wyrazili zgodę na jej ponowne utworzenie i wspierali prowadzone prace, ratując w ten sposób zgromadzone eksponaty od zniszczenia. W „Kronice” pod datą 8 lutego 2003 r. Pani Irena Ostaszyk zapisała znaczące słowa: „Izba ożyła na nowo … dokładnie minęło 6 lat, 3 miesiące i 7 dni …”. Pod kierunkiem Pani Ireny rozpoczęła się mozolna praca przy przenoszeniu zbiorów, ich konserwacji i urządzaniu ekspozycji, w którą zaangażowali się, poza wspomnianym już Panem Danilukiem, inni nauczyciele Gimnazjum: Pani Anna Daniluk i Pani Małgorzata Pasterska, a także uczniowie szkoły oraz Pani Władysława Kłoś z Mordów. Powoli, ale systematycznie, własnymi siłami udało się doprowadzić prace do końca. 4 czerwca 2003 r. w Gimnazjum w Mordach odbyła się uroczystość otwarcia Izby Tradycji Ludowych Podlasia. Zgromadzone w niej przedmioty to m.in. urządzenia tkackie, sprzęt gospodarstwa domowego, stroje ludowe, meble, przedmioty związane z tradycyjnymi obrzędami i zwyczajami ludowymi, obrazy itp. Nową inicjatywą jest kącik „Technika z lamusa”, prezentujący urządzenia techniczne z pocz. XX w. Mamy nadzieję, że z biegiem czasu, dzięki uprzejmości mieszkańców okolicznych wiosek, zbiory powiększą się o nowe skarby, które będą służyć umacnianiu tożsamości regionalnej wielu kolejnych pokoleń Podlasiaków. Wszystkich, którzy chcieliby odwiedzić Izbę Tradycji Ludowych, poczuć urok dawnego Podlasia i posłuchać arcyciekawych opowieści Pani Ireny Ostaszyk, zapraszamy do Gimnazjum w Mordach. Zgłoszenia prosimy kierować listownie, telefonicznie lub e-mailem na adres: Gimnazjum nr 1 w Mordach, 08-140 Mordy, ul. Kilińskiego 16, tel. (025)-6415438, e-mail: wojtek@mordy.pl lub gimnazjum@mordy.pl . Termin i godziny zwiedzania zorganizowanych grup należy uzgadniać każdorazowo z opiekunami Izby. Na miejscu dobrze zaopatrzony sklepik, pamiątki, wydawnictwa: historyczne, poetyckie, folder. Zapraszamy!                                                           Opr. Anna Daniluk